Świat książek przeplata się w moim życiu z muzyką i teatrem. Nie jest to jednak kolejny blog z recenzjami - dzielę się tu moimi kulturalnymi inspiracjami i odkryciami, a także emocjami, które chociaż nieuchwytne, można próbować zamknąć w słowie.
sobota, 07 października 2017

W związku z tym, że wczoraj byłyśmy z Kasią na naszym ulubionym kartoflu, przypomniała mi się pewna wakacyjna historia. 

A mianowicie: po powrocie znad morza Kasia opowiadała mi o swoich wrażeniach. 

- No, a w niedzielę byłam w pierogarni - powiedziała w pewnym momencie. 

- W pierogarni?! - zdziwiłam się. - Kasia, byłaś w Gdańsku, myślałam, że mi opowiesz o Długim Targu, Neptunie, chodzeniu po plaży, o morzu i tak dalej, a ty mi mówisz o pierogarni?!

- Ale to była zajebista pierogarnia - podkreśliła Kasia. 

No, tak. Zrozumiałe. Zwyczajną pierogarnię można sobie odpuścić. Ale zajebistej już nie. I pal licho Neptuna, w końcu do przyszłego roku nie zniknie, a z pierogarnią różnie może być :P 

jedzenie

Napis w jednej z gdańskich knajp. Fot. Kasia Kowieska, miłośniczka jedzenia

Tagi: Jedzenie
23:46, blondyn_i_blondyna83 , Całe życie z wariatami
Link Dodaj komentarz »
piątek, 06 października 2017

Na jednej z moich książkowych kupek "do przeczytania" znalazłam ostatnio powieść Anny Bojarskiej "Bóg pali cygara". Byłam akurat po kilku bardzo słabych pozycjach dedykowanych głównie kobietom i zastanawiałam się, czy na pewno chcę znowu czytać coś takiego. Niestety, współczesna polska proza dla kobiet jest bardzo monotematyczna, przewidywalna i tym samym nudna.

Tymczasem Anna Bojarska miło mnie zaskoczyła. W jej książce nic nie jest przewidywalne, bohaterowie długo ukrywają swoją tożsamość (nawet przed sobą nawzajem), są naprawdę wyjątkowi. Sama historia, gdyby ją streścić, jest banalna - ona i on, cudzoziemcy w Paryżu, w tle piękne widoki i krajobrazy, obydwoje poranieni, specyficzni i potrzebujący miłości. 

bogA jednak Anna Bojarska opowiedziała to w taki sposób, że od książki trudno się oderwać. Przede wszystkim dlatego, że - zwłaszcza na początku - trzeba się mocno skupić, by zrozumieć, kto jest kim i o co w tym wszystkim chodzi. Dużo w tej powieści dialogów, akcja jest dynamiczna, nie zdarzają się trudne do przebrnięcia dłużyzny. 

Wielki plus należy się też za erotykę, która (co ważne!) nie dominuje nad fabułą. Ostatnio jak grzyby po deszczu pojawiają się powieści zbudowane na schemacie akcja-seks-akcja-seks-akcja-jeszcze więcej seksu, przy czym seks opisany jest niczym wykopki na polu - w kółko to samo, bez polotu i wyobraźni. U Anny Bojarskiej o seksie czyta się z apetytem, bo jest sensualny i namiętny, pozbawiony rzemieślniczych, siermiężnych opisów kto, komu i gdzie. 

Podobało mi się również zakończenie, takie słodko-gorzkie, momentami bardzo zabawne, ale na pewno nie ckliwe i mdłe. Trudno osiągnąć w literaturze taki efekt. 

Czytałam z wypiekami, z zainteresowaniem i z prawdziwą przyjemnością. Jeśli literatura dla kobiet - to tylko taka. 

22:36, blondyn_i_blondyna83 , Recenzje
Link Dodaj komentarz »
sobota, 16 września 2017

Brnęłam przez tę książkę niczym przez ciemny bór. I to nie dlatego, że jest kiepsko napisana, czy siermiężnie tłumaczona. Jest dobra, ale nasycona takimi treściami, że trudno się ją czyta przed snem. 

kair"Hipokryzja, rozpusta, zdradzone ideały" - czytamy na okładce "Kairu. Historii pewnej kamienicy" Alaa Al Aswany. Ja bym dodała jeszcze wykorzystywane kobiety, podstarzałych erotomanów, zdesperowanych gejów i terroryzm. Jest to mieszanka bardzo przygnębiająca, chociaż zapewne prawdziwa. 

Powieść wpadła mi w ręce niedługo po śmierci Magdy Żuk i uświadomiła mi, że Egipt, który dotychczas kojarzył mi się ze słońcem, wakacjami i luksusem, może być naprawdę niebezpieczny, zwłaszcza dla kogoś, kto nie zna tamtejszych "obyczajów". Z drugiej strony niewyobrażalne wydaje się, że niektórzy żyją tam na co dzień i muszą się po prostu podporządkować - chcą, czy nie chcą.

Oprócz ciekawostek dotyczących współczesnego Egiptu, można w tej książce znaleźć cały wachlarz uczuć i emocji. Miłość, namiętność, zdradę, chęć zemsty, a nawet tragikomiczny konflikt między bratem i siostrą. Bohaterów jest kilku, akcja wartka, ale tak jak pisałam - optymistyczny akcentów w "Kairze" jest niewiele. 

Kto odważny, ten czyta. Mnie raz wystarczyło i na pewno już do tej książki nie wrócę. 

23:32, blondyn_i_blondyna83 , Recenzje
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 14 września 2017

Wielkimi krokami zbliżają się Targi Książki w Krakowie, a ja tu mam jeszcze dla Was stosik zdjęć, trochę informacji i mnóstwo dobrych wspomnień z majowych Targów Książki w Warszawie. Minęło mnóstwo czasu, wiem, bieżące informacje nie są mocną stroną tego blogu ;) Ale bardzo miło się pisze o tamtych, wiosennych dniach, gdy za oknem jest zimno, ciemno i jesiennie. 

targiwawa

Muszę przyznać, że od wielu lat marzyłam, by stanąć przy tym wejściu. Zawsze, gdy oglądałam/słuchałam relacje z warszawskich targów, chciałam być tam, w centrum wydarzeń, przeciskać się w tłumie, łapać książkowe okazje, mijać celebrytów, przeglądać nowości, biegać między stoiskami, by zdobyć autografy - po prostu poczuć to. No i w końcu się udało! :)

Oczywiście, można powiedzieć, że targi jak targi - takie same są w Krakowie czy Katowicach. Jest jednak parę różnic. Po pierwsze - liczba stoisk, straganów, budek z książkami na targach warszawskich jest po prostu miażdżąca. Trudno mi powiedzieć, ile czasu trzeba mieć, by chociaż pobieżnie zobaczyć wszystko. Nie wiem, czy to jest w ogóle możliwe. Już przed stadionem dostępne były używane książki u antykwariuszy. A w środku można było dostać oczopląsu. 

Dobrze więc, że wypisałam sobie pisarzy, do których chciałam dotrzeć. Nurowska, Rusinek, Zagajewski, poza tym Biedroń i jeszcze kilku, na których ostatecznie zabrakło mi czasu, bo przemieszczanie się (zwłaszcza na wózku) w tym dzikim tłumie zajmowało nam mnóstwo czasu i energii. I to jest następna różnica - liczba zwiedzających. Szpilki nie wetkniesz, wszyscy chodzą sobie po głowach, kolejki kilometrowe. Ale - co trzeba zaznaczyć - stałyśmy tylko w jednej. Okazało się bowiem, że niepełnosprawni mają pierwszeństwo. 

kolejka

Poza tym ogromne przestrzenie. Trochę czasu zajęło nam prześledzenie mapki i zlokalizowanie konkretnych stoisk, a także kierunek poruszania się w tym morzu ludzi.

Najbardziej ciekawa byłam Zagajewskiego, o którym dawno temu uczyłam się na studiach. Może nie powinnam się przyznawać, ale nie miałam pojęcia, że on wydaje też prozę. A na targach jegokoziolek książki były... po 10 zł! Skorzystałam.

Najmilej było u Biedronia :) Nie zawiódł mnie, w życiu jest równie sympatyczny i otwarty, co w internecie. Od razu zagadał mnie i dziewczyny, które mi towarzyszyły, zrobił sobie z nami zdjęcie i wrzucił na swoje Instastory (przy okazji dowiedziałam się, co to takiego :P). 

Pani Nurowska bardzo rozmowna, ale ja już byłam na wykończeniu i za wiele nie pogadałyśmy. Rusinek - jak zwykle - elegancki, uprzejmy, ujmujący. 

Niestety, ze względu na ograniczony czas nie udało mi się dotrzeć na spotkanie z prof. Bralczykiem. Natknęłam się natomiast na idola mych dziecięcych lat - Koziołka Matołka, dowiedziałam się, kim jest Filip Chajzer (cóż za miły człowiek!), na własne oczy zobaczyłam opaleniznę Zygmunta Chajzera i bezgranicznie zakochałam się w aktorze, Marku Bukowskim (w telewizji widać, że jest przystojny, ale na żywo...!). Jednym słowem - wrażeń było pod dostatkiem. Książek też, musiałyśmy kombinować, by niczego nie gubić po drodze, bo byłam na normalnym wózku i ktoś musiał mnie pchać, a wszystkie trzy nieźle się zaopatrzyłyśmy ;) 

Więcej zdjęć do obejrzenia na moim facebookowym profilu. Zbieram siły na Kraków - kolejne święto książki już 26 października :) 

Dziękuję Kasi i Eli za ten fajny czas i spełnione marzenie :) Naprawdę warto tam było być!

fot. Kasia Kowieska, Ela Kamińska

poniedziałek, 11 września 2017

Recenzja ukazała się w czasopiśmie "Guliwer" nr 2/2017:

Niektóre książki dla dzieci czyta się nie tylko z zachwytem i zainteresowaniem, ale też z prawdziwym podziwem. Tak jest w przypadku "Detektywów z klasztornego wzgórza" Zuzanny Orlińskiej, powieści wydanej przez Wydawnictwo Literatura w serii „A to historia!”. Wiele tu faktów i szczegółów, które świadczą o tym, jak dużo pracy i zaangażowania autorka włożyła w ten utwór. 

„Pisząc, korzystałam z mnóstwa książek, dzienników, wspomnień, fotografii, stron internetowych i z ówczesnej prasy. Zdarzało mi się sprawdzać w gazetach z maja 1930 roku prognozę pogody na kolejne dni – tak bardzo zależało mi, żeby wszystko wyglądało jak w rzeczywistości”  – przyznała we wstępie Zuzanna Orlińska. Dlatego powieść ta jest prawdziwą podróżą w czasie. Poza tym nie tylko dostarcza rozrywki na wysokim poziomie, ale jest też nietypową i bardzo przyjemną lekcją historii. 

detektywiJestem więc pełna podziwu, bo "Detektywi…" nie są zwyczajną, miłą i lekką książką dla dzieci. To prawdziwe arcydzieło, które spodoba się każdemu małemu czytelnikowi, a wprawi w zachwyt tych milusińskich, którzy już się w czytaniu „zaprawili” i lubią literaturę z wyższej półki. 

Jest w tej książce wszystko, co podoba się dzieciom – przyjaźń, przygoda, tajemnica. A poza tym pojawiają się wątki typowo kryminalne, takie jak porwanie, uwięzienie i działalność przebiegłych złoczyńców. Sporo w niej zwrotów akcji, bo oto dwoje młodych bohaterów – Bronka i Jerzyk, podejmują się rozwikłania skomplikowanej zagadki. Tylko oni zauważają, jakie zagrożenie wisi nad ich rodzinnym miastem – Czerwińskiem. Niestety, nikt nie bierze pod uwagę ich ostrzeżeń i podejrzeń. Nikt poza samym… Kornelem Makuszyńskim. 

To kolejny zabieg, który sprawia, że powieść ta jest niezwykle wartościowa – pojawiają się w niej autentyczne postacie. „Większość bohaterów tej książki żyła naprawdę, choć w powieści czasami przeżywają wymyślone przygody”  – przyznała autorka i na końcu dodała noty historyczne dla szczególnie zainteresowanych czytelników. Poza krótkimi informacjami biograficznymi są tam zamieszczone również wyjaśnienia, jak na przykład te dotyczące księdza Twardowskiego, który jako chłopiec wybrał się do Kornela Makuszyńskiego i został odprawiony z kwitkiem. Ta historia także została barwnie opisana i wpleciona do fabuły.

Zaprezentowanie tak znanych postaci jak Bolesław Leśmian czy Kazimierz Wierzyński wymaga nie tylko doskonałej znajomości ich losów i przyzwyczajeń, ale też czasów, w których żyli. Na kartach powieści, poza głównymi bohaterami, bardzo często pojawia się też wspomniany Kornel Makuszyński – wyjątkowy przyjaciel dzieci. Pisarz nie został tu w żaden sposób wyidealizowany, wręcz przeciwnie, pokazano jego chwile słabości, a nawet kompleksy. Zapewne Zuzanna Orlińska doskonale się bawiła, wymyślając mu śmiałe i momentami bardzo niebezpieczne przygody. 

Na początku książki zamieszczono mapę Czerwińska, a na końcu – stare zdjęcia. Można dokładnie prześledzić, jakimi trasami przemieszczali się bohaterowie i gdzie toczyła się akcja. Wydanie odpowiada więc temu, jak szczegółowa jest treść.

"Detektywi z klasztornego wzgórza" to jedna z tych książek, która łączy w sobie walory literackie i edukacyjne, jest też doskonałą odpowiedzią na to, czego oczekują młodzi czytelnicy. Jestem przekonana, że żaden z nich nie będzie zawiedziony tą lekturą.

niedziela, 10 września 2017

Mało jest tak sympatycznych rzeczy jak literacka paczka-niespodzianka :) Dostałam taką od wydawnictwa Edycja Świętego Pawła, a w niej - same cudeńka!

Przede wszystkim - codziennik, czyli coś pomiędzy książką a kalendarzem. Stawia się go na biurko i codziennie przerzuca jedną stronę. Codziennik z Edycji Świętego Pawła jest wypełniony złotymi myślami Antoine'a de Saint-Exupery'ego, którego cenię nie tylko za "Małego Księcia", ale też za "Nocny lot". Solidnie wykonany na pewno nie rozsypie się po roku, jest raczej do wieloletniego użytku. Karty są mocne, dobre jakościowo, pięknie ilustrowane i nasycone kolorami. 

Dzięki temu gadżetowi codziennie rano czuję się jak mała dziewczynka i z emocjami podobnymi do tych, które towarzyszyły mi kiedyś przy kalendarzach adwentowych, przerzucam stronę :D Przekłada się je tak łatwo, że mogę to robić sama - mam więc dodatkową frajdę :) Dzisiaj trafiłam na taki cytat:

codziennik

Poza tym w paczce znalazłam też książeczki z cytatami autora "Małego Księcia" na każdą okazję - z życzeniami, dla przyjaciela, z wyrazami miłości, uznania i inne. Wydawnictwo Edycja Świętego Pawła ma ich w ofercie bardzo dużo - w twardych i miękkich oprawach. Są małe, ładne, niedrogie i wartościowe, idealne na prezent (na przykład zamiast czekolady lub kwiatów). Mogą też być subtelnym dowodem pamięci o kimś bliskim. Urzekły mnie od pierwszego wejrzenia :)

książeczki

książeczki2

twardowskiDo tego wszystkiego dorzucono jeszcze "Pytania codzienne na cały rok" ks. Jana Twardowskiego, czyli specyficzny kalndarz z krótką refleksją na każdy dzień. Książka niezbyt duża (można ją zawsze mieć przy sobie), pięknie wydana, w twardej oprawie, ze starannie dobranymi treściami. Świetna także dla tych, którzy niekoniecznie lubią poezję, ale mają tendencje do dłuższych lub krótszych rozmyślań na temat życia. W środku, pod każdym pytaniem jest trochę miejsca na własne notatki. 

Serdecznie dziękuję Agnieszce z Edycji Świętego Pawła za tak piękny prezent :) Z darów korzystam na co dzień, z dużą przyjemnością! A Czytelników (w ramach przygotowań do zimy) zachęcam do odwiedzin na stronie wydawnictwa, bo można tam znaleźć wiele wartościowych lektur - dla Was i dla Waszych bliskich :)

Kiedyś, dawno temu natknęłam się na książkę Kasi Rosickiej-Jaczyńskiej w Empiku. Miałam ją nawet w ręce, ale wtedy czytali ją wszyscy i moja życiowa przekora wygrała. Nie kupiłam. 

Teraz, po latach "Ołówek" całkiem przypadkiem znalazł się w moim domu. Początek mnie trochę zniechęcił, bo przypomniał mi o czymś, o czym staram się nie myśleć - a mianowicie o tym, jak trudna jest sytuacja osób przewlekle chorych w Polsce. Jak nas się traktuje i co większość z nas czeka w przyszłości - łaska i niełaska obcych ludzi. 

olowekBrrr. 

Ale książka jest napisana w taki sposób, że jak już się zacznie ją czytać, to nie można przestać. Wciąga. Wciąga, ponieważ momentami jest przerażająca, by już za chwilę zachwycić czytelnika światem imprez, sławy i bogactwa. Można się też przy niej pośmiać - do łez rozbawił mnie fragment, w którym Kasia próbowała powiedzieć opiekunce "poducha do góry", a ta, zrozpaczona, rozumiała "wynocha do domu". 

Jest w tej książce wiele życiowej prawdy. Takiej prawdy, o której my, chorzy, zazwyczaj nie mówimy. O upokorzeniach i o tym, że te upokorzenia najczęściej trzeba puścić w niepamięć. O uciążliwej fizjologii, która zaczyna dominować nad umysłem i duszą. O opiekunach, którzy tracą cierpliwość i siły, nie mają wsparcia z zewnątrz i cierpią - czasami równie bardzo jak ich podopieczni. O bezwzględności - systemu opieki zdrowotnej w Polsce i ludzi, czasami najbliższych. O bezradności, która wysysa z człowieka ostatnią kroplę nadziei. 

Kasia pisze o tym wszystkim z perspektywy osoby, która doświadczyła w życiu wielu doczesnych uciech. Z samego wierzchołka społecznej piramidy nagle spadła na sam dół i ze zdziwieniem obserwowała, że to, co dotychczas ją spotykało (wycieczki, pieniądze, mężczyźni, sława) to tylko jedna strona medalu. Druga natomiast, która dotyczy wielu osób, to małe piekiełko wypełnione rutyną choroby i cierpienia. 

Czy ta szczerość była w tej książce potrzebna? Czy trzeba było tak bezlitośnie obnażać swoich bliskich - dzieci, rodziców, partnerów? Myślę, że tak. Bo Kasia się nie użalała, tylko relacjonowała. I pokazała, że niezależnie od statusu społecznego i zebranych doświadczeń, wszystkim się w naszym pięknym kraju choruje mało komfortowo. Można nawet rzec - mało ludzko.

Od początku tej książki wiedziałam, jak się skończy (Kasia zmarła rok po jej wydaniu, w 2012 roku). Ale i tak czytałam ją z niegasnącą ciekawością. Bo to jest po prostu świetnie napisana powieść autobiograficzna. Warto ją mieć w swojej biblioteczce, warto do niej wracać. Kasiu, dzięki!

środa, 06 września 2017

ilustrisWszystko zaczęło się od odkurzacza. Potem zepsuł się podnośnik i tego samego dnia przebiłam oponę w wózku. W sumie w ostatnich dwóch tygodniach zdarzyło mi się to trzy razy. Następnie odpadła rura wydechowa w aucie i wyleciał halogen z sufitu w przedpokoju. W niedzielę padł piekarnik, w poniedziałek obudziłam się z bolącym gardłem, wczoraj wywaliło nam korki, a dzisiaj samochód zaświecił diodami i ponownie wylądował u mechanika. 

Wiem, trudno w to uwierzyć. Ale to się chyba nazywa prawo serii. Pytanie tylko, czy to już koniec? Jestem ostrożna, patrzę pod koła, leczę gardło, kicham i na zapas kupiłam cały karton dętek oraz opon. 

Damy radę. Przecież jeszcze tylko pół roku i znowu będzie wiosna :)

fot. ilustris.pl

16:48, blondyn_i_blondyna83 , Blondyna
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 31 sierpnia 2017

czyzewski1Pan Andrzej Czyżewski łączy w sobie to, co jest mi najbliższe, czyli Tychy i literaturę. Architekt, który wraz z ekipą z Miastoprojektu tworzył moje miasto, z zamiłowania fotograf, prywatnie - brat cioteczny, biograf i spadkobierca Marka Hłaski. Postać niezwykle barwna, a przy tym wszystkim - bardzo skromna. 

Piszę o Panu Andrzeju w czasie teraźniejszym, bo jestem pewna, że chociaż namacalnie go tu już nie ma, to on nadal jest - w miejscach, które kochał i projektował. Pamięta o nim nasze Muzeum Miejskie, które zorganizowało poświęconą mu wystawę. Zebrano na niej pamiątki dotyczące każdej z jego aktywności. Widać po nich, jak bardzo Pan Andrzej był wszechstronny i jak wiele w swoim życiu zdziałał. Wystawę miałam okazję zobaczyć podczas spotkania wspomnieniowego, które odbyło się w lipcu. Uczestniczyła w nim m.in. córka Pana Andrzeja, która zdradziła, że oprócz biografii Marka Hłaski jej tata zostawił również nieopublikowany jeszcze pamiętnik. 

Przyznam, że wątki literackie w życiu Pana Andrzeja interesują mnie najbardziej. Poznaliśmy się zresztą kilka dobrych lat temu podczas "Niedzieli z książką" na tyskim placu Baczyńskiego. Byłam już wtedy zaopatrzona w opasły tom "Pięknego dwudziestoletniego" i otrzymałam (jakże cenny!) autograf. Od tamtej pory śledziłam poczynania tego niezwykłego człowieka, współtowarzysza dziecięcych zabaw jednego z najbardziej popularnych polskich autorów. Tylko Pan Andrzej mógł tak skrupulatnie opisać życie Marka Hłaski. Tylko on miał dostęp do dokumentów, listów, a przede wszystkim - do wspomnień. Na szczęście wykorzystał wszystkie te "narzędzia" i zostawił nam nie tylko biografię swojego ciotecznego brata, ale przede wszystkim świetnie napisane dziełohlasko literackie. 

Mam więc nadzieję, że także jego pamiętniki - zapewne bardzo "tyskie" - również ujrzą światło dzienne. Żałuję jedynie, że nikt nie napisał książki o Panu Andrzeju wtedy, gdy jeszcze z nami był. To był człowiek historia, który wiele widział i wiele przeżył. 

Wystawę poświęconą Panu Andrzejowi można oglądać tylko do końca września. Ekspozycja zainteresuje tyszan, literaturoznawców, architektów i wszystkich, którzy chcieliby się przekonać, jak wiele można dokonać podczas jednego, podarowanego nam w prezencie życia. Pan Andrzej optymalnie wykorzystał swój czas i pozostawił po sobie wiele dobrego - zaprojektowane przez niego obiekty, publikacje, zdjęcia.

Na mnie robi to wrażenie. Polecam z serca.

 czyzewski

Z Panem Andrzejem podczas "Niedzieli z książką" na tyskim placu Baczyńskiego. 2013 rok.

sobota, 19 sierpnia 2017

grażynaDzisiaj, z okazji soboty, dawno obiecany wywiad z Grażyną Bułką, jedną z najbardziej popularnych aktorek na Śląsku. Na co dzień można ją zobaczyć w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego i w Teatrze Korez. Za monodram „Mianujom mnie Hanka” otrzymała w tym roku Złotą Maskę w kategorii najlepsza rola kobieca. 

Wywiad ukazał się w "Sztajgerowym Cajtungu" nr 2(53).

Magdalena Kulus: Czy wakacje to dobry czas na teatr?

Grażyna Bułka: Na teatr jest zawsze dobry czas bez względu na to, czy są wakacje, czy jest zima. W wakacje większość teatrów ma przerwę, więc w lecie widzowie są stęsknieni za teatrem. 

M.K.: A czy masz czas na urlop?

G.B.: Mam. Często zdarzało się w moim życiu, że te wakacje były podzielone na pracę i odpoczynek, ale od pewnego czasu, od kiedy Grażyna Bułka trochę się zestarzała (śmiech), postanowiłam, że wakacje są tylko dla mnie. To jest czas, kiedy mogę naładować baterie, kiedy muszę odpocząć po intensywnym sezonie – innej możliwości nie ma. W tym roku w wakacje gram tylko raz – podczas Chorzowskiego Teatru Ogrodowego. 

M.K.: Widzowie Chorzowskiego Teatru Ogrodowego będą cię mogli zobaczyć w monodramie „Mianujom mnie Hanka”. O czym on jest i dlaczego trzeba go obejrzeć?

G.B.: Przyznam, że nie jestem w stanie ubrać w słowa, dlaczego ta „Hanka” jest taka ważna, bo ona jest ważna dla różnych ludzi w różnym stopniu. Dla mnie jest ważna prywatnie i zawodowo, ponieważ takie teksty (ten napisał Alojzy Lysko) zdarzają się czasami raz na całe życie. Mnie na szczęście zdarzyło się to drugi raz, dlatego że pierwszym takim wspaniałym tekstem jest dla mnie „Cholonek” Janoscha. Natomiast „Hanka” jest spektaklem, który porusza każde pokolenie, bez względu na to, czy ma się dwadzieścia, czy sto lat. Nawet nie trzeba go oglądać, wystarczy posłuchać, by go przeżyć tak, jak ja go przeżywam i jak przeżyli go widzowie, liczeni w setkach, którzy już go zobaczyli. To jest historia kobiety, jej życia, zmagań, upadków i wzlotów, pokazana przez pryzmat całej zawieruchy wojennej, która przetoczyła się przez nasz kraj, a przede wszystkim przez Śląsk. Dotyczy też plebiscytu i odpowiedzi na pytanie: kim jestem? Kim my, Ślązacy, jesteśmy? Ten spektakl jest też ważny dla „nieślązaków”, żeby zrozumieli na czym polega ta nasza śląska historia, która jest diametralnie inna od historii Polski. Dlaczego ona jest taka, dlaczego jest tak bolesna, dlaczego my ciągle do niej wracamy i dlaczego musimy ją wszystkim spoza Śląska tłumaczyć. Spektakl ten jest też fantastyczny ze względu na warstwę językową, dlatego że pan Lysko napisał tekst piękną, szlachetną gwarą śląską, a ja bym powiedziała: językiem śląskim. Językiem, za pomocą którego mogę wyrazić wszystkie uczucia ludzkie. Jest tak bogaty w słownictwo, że bardzo przyjemnie się go słucha. Historia Hanki jest dla mnie dodatkowo poruszająca, bo jej losy dotykają w pewnym sensie losów mojej rodziny. Tak naprawdę każdy Ślązak przeżył podobną historię. Dlatego wszystkich na to przedstawienie serdecznie zapraszam. Każdy, kto przyjdzie i poświęci mi te 75 minut, sam sobie odpowie na pytanie, czy było warto. Mój przyjaciel, Darek Niebudek, który je obejrzał, powiedział, że życzy mi, żebym grała ten spektakl jak najdłużej, bo za pomocą tego monodramu jesteśmy w stanie ludziom wytłumaczyć, o co nam chodzi w temacie śląskości. To jest edukacja poprzez teatr, a nie przez zagmatwane tłumaczenia i uczenie się historii. Trzeba tego posłuchać i zobaczyć, jak przez życie jednej kobiety wiele się przetoczyło. Ona zbiera to życie jak nitki w swoich ostatnich dniach i wspomina. Co nie znaczy, że „Hanka” jest tylko smutna, bo jest to momentami bardzo zabawne przedstawienie. Tak jak w życiu, które jest przecież słodko-gorzkie.hanka

M.K.: Tak jak wspomniałaś, przez 75 minut sama występujesz na scenie. To jest chyba trudne zadanie? 

G.B.: To jest najtrudniejsze zadanie aktorskie i najtrudniejsza forma teatru. Nigdy nie chciałam grać monodramów, ale one dwukrotnie odnalazły mnie same. Najpierw była „Poczekalnia”, którą zrobiłam w zasadzie dla mojego syna, bo to on tę sztukę napisał. To miało być moje ostatnie wykonanie monodramu (śmiech), ale Mirek Neinert, dyrektor Teatru Korez, wziął mnie „pod włos” i znienacka dał mi tekst „Hanki”. Przeczytałam i wiedziałam, że to jest to...

M.K.: Że zagrasz.

G.B.: Powiem ci, że ja nawet nie wiem, czy ja to gram. Kiedyś jedna dziennikarka zapytała, dlaczego ja ten spektakl tak przeżywam. A ja jej wyjaśniłam, że nie znam innego aktorstwa. Moje aktorstwo polega na tym, że się angażuję, nie potrafię grać „sposobem”. Jest jakaś forma, którą trzeba sobie narzucić, ale ja zazwyczaj, zwłaszcza takie trudne teksty, staram się odtwarzać sercem i duszą. 

M.K.: A jak wyglądały przygotowania? Na co kładliście szczególny nacisk?

G.B.: Tak jak mówiłyśmy, ten spektakl to jest godzina i piętnaście minut gadania. Do tego są piosenki. Całe zeszłe lato, z dwutygodniową przerwą na urlop, uczyłam się tekstu. Dlatego, że tylko dosłowne odwzorowanie tego, co zostało napisane przez pana Alojzego Lyskę, ma sens. W „Hance” nie można mówić własnymi słowami ani improwizować. Ten język jest dosyć trudny, skomplikowany, nawet dla mnie, chociaż ja go znam od dzieciństwa, bo wyssałam go z mlekiem matki. Różni się też trochę od tego, którego się nauczyłam. Jest w nim bardzo dużo starośląskich zwrotów, składnia jest nieco inna. Trzeba więc było się tego nauczyć. To trwało mniej więcej dwa miesiące. A potem to już szło. Z Mirkiem Neinertem (reżyserem "Mianujom mnie Hanka", M.K.) rozumieliśmy się bez słów. On fantastycznie potrafił mnie poprowadzić. Dał mi dużo swobody, był takim moim nauczycielem i mistrzem, który potrafił mnie uruchomić i zatrzymać w odpowiednim momencie. Te próby zazwyczaj kończyły się tak, że oboje bardzo się wzruszaliśmy. Razem płakaliśmy, to było dla nas takie oczyszczenie. Dla mnie do dziś to przedstawienie jest formą katharsis. Po każdym spektaklu czuję trud i przyjemność. 

M.K.: Słyszałam, że bardzo często po nim płaczesz.

G.B.: Tak. I na nim, i po nim. 

M.K.: Z czego to wynika?

G.B.: Mając pięćdziesiąt parę lat, ma się już jakieś doświadczenie życiowe. Jestem matką dwóch synów, mam swoje problemy, także zdrowotne i jak mówię o pewnych rzeczach słowami Hanki, to czasami wyobrażam sobie siebie w takiej sytuacji. Nie potrafię nad tym przejść do porządku dziennego. To dlatego ten spektakl tyle mnie kosztuje. 

hanka1

M.K.: Widzowie też się wzruszają i czasami podejmują z tobą dialog.

G.B.: Też się zdarza. Czasami nawet ich do tego zachęcam. Często, gdy opowiadam jakąś historię, to potwierdzają, że tak właśnie było. Namawiam ich też do śpiewania razem ze mną. I oni śpiewają. Na początku musiałam być na „Hance” stuprocentowo skupiona, teraz w sumie też, ale mam na tyle ten tekst osadzony, że mogę sobie czasami pozwolić na kontakt z widzem. To jest żywy teatr. W pewnym momencie przestaję to traktować jak teatr, a zaczynam to odbierać jak spotkanie. Niektórzy twierdzą, że ten spektakl wymyka się spod jakichkolwiek definicji. 

M.K.: Czy mogłabyś powiedzieć też coś o rekwizytach? W „Hance” jest ich niewiele, ale wiem, że mają dla ciebie duże znaczenie. 

G.B.: Tak. Gram w sukience mojej mamy. Wyszukiwałam rekwizyty właśnie u niej. Szukałam głównie starych zdjęć i przy okazji otworzyłam szafę mojego ojca, który nie żyje już prawie trzydzieści lat. W jednej z szuflad znalazłam jego stare okulary. Nikt nie pamiętał, że one tam są. Rogowe, duże, piękne okulary mojego taty. Wprawiłam do nich nowe szkła i w nich gram. Sukienka mamy, okulary taty i mam poczucie, że oni są ze mną. 

M.K.: Czy te rekwizyty nie są symbolem ciągłości pokoleń, znakiem, że ta nasza śląskość przechodzi z pokolenia na pokolenie?

G.B.: Pięknie to powiedziałaś i ty jako pierwsza to nazwałaś… Ja po prostu to czułam, wiedziałam, że muszę mieć jakiś element od mojej mamy, nie sądziłam, że znajdę coś osobistego po moim tacie. I faktycznie, to jest taka ciągłość. To jest taka moja nić, która wiąże mnie z XX wiekiem.  

M.K.: Wracając jeszcze do języka Hanki, wspominałaś, że nie jest on najłatwiejszy. Czy ktoś, kto zna słabo gwarę albo w ogóle, może przyjść na ten spektakl?hanka2

G.B.: Nawet powinien. W języku Alojzego Lyski jest bardzo mało niemieckich zwrotów. To jest czysty, śląski język i on jest bardziej zrozumiały dla osób spoza Śląska niż ten, którym się posługujemy teraz, bo nasz język jest bardziej zniemczony. Oczywiście, nawet ja znalazłam tam takie słowa, których nie rozumiałam, tłumaczył mi je pan Alojzy.

M.K.: Śląskie przedstawienia, w których występujesz w Korezie, czyli „Cholonek” i „Mianujom mnie Hanka” cieszą się ogromnym zainteresowaniem widzów. Jak myślisz, z czego to wynika?

G.B.: Chyba najbardziej z tęsknoty. W grę wchodzi też sentyment, chęć powrotu do młodych lat i pokazania swoim wnukom świata, którego już nie ma. Bo tego Śląska, który ja pamiętam z dzieciństwa, już nie ma i on nigdy nie wróci. Kiedyś, jak była Barbórka, to od rana grały orkiestry, szło się na mszę, były akademie w domach kultury, potem tata brał mnie na kopalnię – bo mój tata to był naprawdę fajny Ślązak… No i widzisz, jak ja mogę być inna, jak z każdej strony dotyka mnie coś, co jest z tym Śląskiem związane! Ale wracając do przedstawień, to muszę powiedzieć, że my niejedno młode pokolenie wychowaliśmy już na „Cholonku”. „Hankę” też zdarza mi się grać dla młodzieży i trzeba przyznać, że młodzież pięknie przyjmuje to przedstawienie, wzrusza się. Cieszę się, że panuje teraz swego rodzaju moda na śląskość. Oczywiście nieskromnie powiem, że mam nadzieję, że widzowie przychodzą też na te spektakle ze względu na mnie (śmiech).

M.K.: Właśnie chciałam to powiedzieć – że spektakle te przyciągają po prostu świetną obsadą (śmiech). A jak myślisz, czy ta kultywowana przez ciebie śląskość ma szansę przetrwać? 

G.B.: Mam nadzieję, że przetrwa. Robię wszystko, żeby przetrwała. Sądzę, że wielu jest takich jak ja. Dopóki żyje język, dopóty żyje kultura. I dlatego my tak bardzo o ten śląski język walczymy.

fot. selfie z Grażyną - Grażyna Bułka, reszta fotek Radek Ragan.



 
1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 12
Tagi